AKTIVNOSTI:

  • Poseta Topole
  • Obilazak kompleksa Zadužbine kralja Petra I
  • Obilazak Mauzoleja kraljevske porodice
  • Obilazak Kraljeve vinarije sa degustacijom
  • Poseta Aranđelovca
  • Obilazak Bukovičke Banje

OPIS:


→ Topola Opština Topola jedna je od sedam opština Šumadijskog okruga. Ona zauzima njegov severni deo. Kako su joj granice prema susednim opštinama različite dužine i nepravilnog oblika, to je i sama topolska opština izduženog oblika. Duž ose od jugozapada ka severoistoku proteže se u dužini od 31,5 kilometara. Kraća osa severozapad-jugoistok ima tek 5 kilometara. Celokupna granica dužine je oko 108 kilometara. Od Beograda je udaljena 80 km. Na 220 km južno od nje nalazi se Niš, a razdaljina od 280 km na severu, do Subotice. Prostire se na površini od 365 km2, na kojoj živi 29 000 stanovnika, u proseku 77 stanovnika na 1 km2. Topolska opština zauzima 14,91 % ukupne površine Šumadijskog okruga (2.386,71 km2) i na četvrtom je mestu po prostranstvu teritorije. Ispred nje su kragujevačka, knićka i aranđelovačka opština. Osim Topole i naselja Natalinci, koje imaju delom karakteristike urbanog naselja, ostala opštinska mesta seoskog su tipa, što govori o opredeljenosti ovoga kraja za poljoprivrednu proizvodnju.

Na teritoriji topolske opštine nalazi se 29 seoskih naselja. Godine 2000. formirano je i registrovano ukupno 30 mesnih zajednica. Na desnoj obali reke Jasenice nalaze se naselja: Ovsište, Gorovič, Šume, Gornja i Donja Trnava i Pavlovac, a na levoj Vojkovci, Gornja Šatornja, Donja Trešnjevica, Vinča, Plaskovac, sama varoš Topola (umetnuta između Kamenice i Jasenice), Žabare, Junkovac, Natalinci i Kloka. Atari naselja Guriševci, Natalinci, Manojlovac, Donja Šatornja, Blaznava i Božurnja nalaze se na obe obale reke. Na desnoj obali reke Kubršnice su sela Lipovac, Zagorica i Rajkovac, a na levoj Krćevac, Belosavci, Jelenac i Maskar. Na levoj obali reke Rače smestilo se selo Svetlić. Plodno zemljište i umerenokontinentalna klima pogoduju poljoprivredi pa je ona vodeća privredna grana. Voćarstvu se pridaje posebna pažnja, dok se vinogradarstvo smatra delatnošću od izuzetnog značaja. Pored poljoprivrede Opština Topola svoj razvoj u budućnosti bazira na turizmu kao privrednoj grani od posebnog značaja.


→ Mauzolej kraljevske porodice Karađorđević Na vrhu Malog Oplenca, na nadmorskoj visini od 347 metara, uzdiže se Crkva svetog Đorđa i Mauzolej kraljevske porodice Karađorđević, bela petokupolna građevina, prefinjenih oblika i materijala, građena u kombinaciji srpsko -vizantijskog stila, a po projektu arhitekte Koste J. Jovanovića, u periodu od 1910. do 1930. godine. Crkva je zadužbina kralja Petra I Karađorđevića, unuka velikog vožda Karađorđa. Jedna od najsnažnijih karakteristika hrama kao građevine je njena unutrašnja dekoracija, rađena u mozaiku koji se prostire na površini od 3.570 m2. Specijalna vrsta mozaičke staklene paste rađena je u Muranu kod Venecije (Italija), dok je mozaik u kompozicije slagan u Nemačkoj. Neverovatnih 15.000 nijansi boja i pozlata četrnaest i dvadeset karatnog zlata na preko 40 miliona mozaičkih kockica, Mauzolej na Oplencu svrstavaju među prvih nekoliko u svetu po površini i po tehnici kojom je mozaik rađen.

Na zidovima oplenačkog hrama, na jednom mestu, sabrana su najlepša dela zidnog slikarstva srpske srednjovekovne umetnosti. Mozaičke kompozicije, njih 725, rađene su po ugledu na najlepše freske iz preko 60 srednjovekovnih manastira i crkava sa prostora Srbije i Makedonije. U naosu hrama, prostorom dominira polijelej – centralno rasvetno telo, namenski rađeno za Oplenac. Liven je od sakupljenog pobedničkog oružija sa Kajmakčalana u obliku krune srednjovekovnih srpskih vladara koja je svojim unutrašnjim delom okrenuta naopako – simbolično, u znak žalosti za izgubljenim carstvom na Kosovu 1389. godine.

U tišini oplenačkog hrama svoj večiti spokoj našlo je pet vladara dinastije Karađorđević i 24 člana najuže porodice. U dva sarkofaga od venčačkog mermera, na dva počasna mesta u južnoj i severnoj pevnici, na gornjem prostoru crkve počivaju rodonačelnik dinastije – vožd Prvog srpskog ustanka Đorđe Petrović – Karađorđe (1762-1817) i njegov unuk, ktitor hrama, kralj Petar I Karađorđević (1844-1921). U kripti, na pločama od dečanskog oniksa, nalaze se imena još trojice vladara – kneza Aleksandra Karađorđevića, sina Karađorđevog, koji je Srbijom vladao od 1842. do 1858., kralja Aleksandra I Karađorđevića, ubijenog prilikom zvanične posete Francuskoj u Marseju, 1934. godine i kralja Petra II. Znalački ukomponovani u ambijent oplenačkog brda, monumentalne spoljašnosti i sa precizno odabranim mestom gde su podignuti, sa bogatstvom filigranske ornamentike i savršenog mozaika, crkva na Oplencu i mauzolej dinastije Karađorđević predstavljaju biser kulturno – istorijskog nasleđa Topole i Oplenca.


→ Karađorđev grad, sagradio je u periodu od 1811 – 1813, Karađorđe Petrović vođa Prvog srpskog ustanka koji kao prvi vladar obnovljene Srbije donosi ekonomski i kulturni razvitak Topoli. Do danas je očuvan: restaurirani konak sa kulom, crkva sa zvonikom i škola u kojoj se danas nalazi Narodna biblioteka “Radoje Domanović”. U konaku je stalna izložba ličnih predmeta Vožda i autentično oružje iz Prvog srpskog ustanka među kojima je i originalni Karađorđev top poznat pod imenom “aberdar”. Na topu nedostaje desna ručka koju je kralj Petar I Karađorđević iskoristio kao osnovu za sve krunidbene insignije želeći da simbolično poveže svoju vladavinu sa slavnom vladavinom svoga dede, Vožda Karađorđa.

Crkva Presvete Bogorodice , u narodu poznata pod nazivom Karađorđeva crkva, jednobrodna je građevina sa osnovom u obliku upisanog krsta. Građena od lomljenog kamena, a njen dvoslivni krov pokriven je ćeramidom. Uz zapadni portal podignuta je spratna kula zvonara, takođe od kamena, koja je istovremeno služila i kao odbrambena kula. Polukružna i vitka, kupola crkve prekrivena je šindrom – pločama od hrastovog drveta. Kupola je spolja ortogonalna, a iznutra polukružna. Crkva deluje prilično rustično, ali se odlikuje izuzetno skladnim proporcijama. Spolja je okrečena belom bojom. Unutrašnjost crkve, bogato je oslikana i sa ikonostasom u duborezu, odaje utisak sklada i prefinjenosti. Karađorđeva crkva jeste svojevrstan istorijski spomenik i dokaz burnih događaja u Topolskom kraju. U crkvi, koja se i danas smatra gradskom, svakodnevno se održavaju bogosluženja. Dom Karađorđevića u crkvi je postavio spomen-ploču sa imenima ratnika iz ovog kraja, poginulih u balkanskim ratovima 1912. I 1913. godine. Centrom utvrđenog grada dominira spomenik Karađorđu podignut u novije vreme, delo Petra Palavičinija.


→ Kuća Kralja Petra I Kada su započeli radovi na izgradnji Oplenačke crkve, zapadno od nje, sazidana je crkvena kuća, namenjena parohu crkve. Zidana je po projektu Koste J. Jovanovića 1910. godine. Postavljena je kao privremena zgrada. Imala je šest prostorija, u kojima je trebalo da stanuju graditelji crkve. Ispod zgrade urađen je podrum za smeštaj alata i građevinskog materijala. U nju se, međutim, prvi uselio kralj Petar, kako bi mogao da nadgleda radove na crkvi. Zato je i prozvana Petrova kuća. Stari kralj je sedeo u svojoj stolici ispred kuće i vredno beležio sve šta je rađeno. Kraljeve dnevničke beleške veoma su važan i dragocen dokument iz koga se može videti kako su tekli radovi, ali i saznati o svakodnevnom životu u Topoli.

Kralj je stanovao u kući, uz kraće prekide, sve do jeseni 1915. godine, kada je sa vojskom otpočeo povlačenje iz otadžbine preko Albanije do Soluna. U ovoj kući mu je regent Aleksandar, tokom 1914. i 1915. godine, dolazeći iz glavnog štaba smeštenog u Kragujevcu, podnosio izveštaje i planove o vojnim operacijama. Sam kralj Petar govorio je da je voleo da boravi u ovoj kući i da se ispred nje pruža divan pogled na njegov rodni kraj i njegovu zadužbinu. Petrova kuća danas je muzej-galerija sa tematskim postavkama vezanim za dinastiju Karađorđević.


→ Vinogradareva kuća Kako je topolski kraj uvek bio poznat po vinogradima, na Oplencu je blizu zadužbinskog kompleksa podignuta kuća za vinogradara. Zidana je u tradicionalnom šumadijskom stilu, a nalazi na severnoj padini Oplenca. Njeni podrumi su ukopani u blagi nagib zemljišta, a ima i prostran trem. Podignuta je 1911. godine i u njoj je izvesno vreme živeo upravnik kraljevskih vinograda. Danas njene prostorije služe kao galerijski prostor među čijim postavkama je i legat poznatog srpskog slikara Nikole Graovca. Graovac je sedamdesetih godina prošlog veka bio jedan od prvih učesnika slikarske kolonije u obližnjem selu Lipovcu. Njegovo upoznavanje sa ovim krajem i stanovnicima, urodilo je čvrstom vezanošću za Topolu u kojoj je izgradio svoj dom i atelje.


→ Bukovička banja Park Bukovičke banje prostire se na površini od preko 22 hektara. Zemljište za park kupljeno je još 1849. godine i tada su obeležene prve staze, zasađeno drveće, uređen izvor i kupatilo Talpara. Podizanju parka u današnjem smislu te reči pristupilo se 1856. godine, kada su prosečene staze, obrazovani drvoredi duž njih i oko drvenih stanova za posetioce formirani travnjaci, cvetnjaci i uređeno toplo kupatilo Đulara. Sedamdesetih godina 19. veka, za vreme vladavine kneza Mihaila Obrenovića, Bukovička banja postaje jedno od najbolje uređenih balneoturističkih naselja, a renome najbolje banje u Srbiji zadržava do pred Prvi svetski rat.

Staro zdanje, najstariji sačuvan objekat u parku Bukovičke banje, reprezentativni primer arhitekture srpskog romantizma, počeo je da gradi knez Mihailo Obrenović 1865. godine kao letnju rezidenciju dinastije i skupštinski dom. Najznačajniju izmenu su banja i park pretrpeli tridesetih godina 20. veka, kada je banja bila pod upravom Štedionice dunavske banovine. Tokom 1933/34. godine preuređeni su Staro zdanje, Novo zdanje i park, koji je iz osnova bio rekonstruisan. Pronalazak termalnog izvora 1935. godine uslovio je gradnju modernog toplog kupatila, otvorenog bazena sa mineralnom vodom, hotela Šumadija i rekaptažu izvora Đulara i Talpara.

Od 1966. godine park pod Bukuljom postaje ambijent najveće zbirke skulptura u slobodnom prostoru i može se porediti sa nekoliko čuvenih svetskih parkova skulpture, u Spoletu, Oterlou u Holandiji ili Hjustonu i Forvertu u Teksasu. Najveći broj skulptura u parku Bukovičke banje danas čine vajarska ostvarenja nastala u okviru Međunarodnog simpozijuma „Beli Venčac“, a nekada su to, uglavnom, bile biste srpskih vladara. Ne samo da oplemenjuju prostor u kome se nalaze, skulpture u parku Bukovičke banje istovremeno svedoče i o tendencijama naše i svetske savremene vajarske umetnosti. Simpozijum „Beli Venčac“ UNESKO je svrstao u red najznačajnijih svetskih atrakcija u domenu likovne umetnosti.