AKTIVNOSTI:

  • Poseta Vili “Zlatni Breg” u Smederevu.
  • Obilazak Smederevske tvrđave.
  • Slobodno vreme na Srebrnom jezeru.
  • Obilazak Golubačkog grada.
  • Obilazak Lepenskog vira.
  • Obilazak HE “Đerdap”.
  • Krstarenje brodom Đerdapskom klisurom.
  • Obilazak Rajkove pećine.

OPIS:


Vila “Zlatni Breg” u Smederevu – poznatija kao letnjikovac dinastije Obrenović, nalazi se na 4 kilometara od centra grada, u naselju Plavinac (stari put Smederevo-Beograd). Godine 1829. u vreme najveće slave i ugleda, knez Miloš, osnivač dinastije Obrenović, kupio je ovde imanje sa vinogradom od izvesnog Turčina Muhameda. Dvorski život ovde je ustanovljen za vreme kralja Milana i kraljice Natalije. U letnjikovcu je kraljevski par priređivao zabave i okupljao poznate umetnike i književnike. Dolazili su Milan Rakić, Laza Kostić, Milovan Glišić i dr.

Po razvodu kraljevskog para, vila je pripala Nataliji nakon čega je ona angažovala čuvenog dvorskog arhitektu, Jovana Ilkića i načinila pojedine izmene u izgledu vile (Ilkić je, inače, autor zdanja Narodne skupštinu u Beogradu, kao i hotela „Moskva“ i Oficirskog doma – SKC-a).  Današnji izgled enterijera Vile čini postavka Istorijskog muzeja i Muzeja primenjene umetnosti u Beogradu. Malo je sačuvano originalnih predmeta iz vremena Obrenovića. Mnoge njihove dragocenosti rasute su po celom svetu. Međutim, po postojećim predmetima vidi se da ovde nije bilo posebnog raskoša i luksuza već su tu više predmeti praktične primene.  Oko vile se nalazi uređeni dvorski park sa jednim od najlepših pogleda na Dunav i Panonsku niziju.


Smederevska tvrđava – tvrđavu kao upravno, vojno, privredno, kulturno i crkveno sedište srpske Despotovine, podigao je Despot Đurađ Branković, sestrić despota Stefana Lazarevića. Sagrađena je u periodu od  1428.-1439. godine. Svojim položajem na ušću reke Jezave u Dunav zauzima površinu od približno 11 hektara, ima oblik nepravilnog trougla i sastoji se iz dva dela – Velikog grada i Malog grada. Prvo je  podignut Mali grad gde je smeštena rezidencija Despota Đurđa, zgrada za porodicu, pratnju i stražu, kao i biblioteka i kovnica novca. Izgradnja Malog grada trajala je samo dve godine!

Najreprezentativniji deo Malog grada bila je Velika sala za prijeme – Sala magna audientia, ukrašena sa tri gotičke i jednom romaničkom biforom – prozorima isklesanim u kamenu, jedinstvenim primerom u izgradnji srednjovekovnih gradova u Srbiji. Po završetku izgradnje Malog grada, izgrađen je i Veliki grad Smederevske tvrđave oko 1439. godine. Pri tom je dozidano još 19 kula sa bedemima, a sa kopnene strane prokopan je rov koji je spajao reke Dunav i Jezavu. Na taj način Tvrđava je okružena sa svih strana vodom i kao takva se svrstavala u vodeni tip utvrđenja. U Velikom gradu Smederevske tvrđave nalazili su se vojni logori i živelo je lokalno stanovništvo. Smederevski grad definitivno pada u turske ruke 1459. godine, a time i srpska srednjevekovna država.


Srebrno jezero – se nalazi na desnoj obali Dunava i čini njen davnašnji rečni tok koji je u današnje vreme zatvoren pregradnim branama na početku i na kraju jezera. Srebrno jezero se nalazi u Braničevskom okrugu u iskočnoj Srbiji na dva i po kilometra od Velikog Gradišta. Prosečna širina jezera je oko 300 m, a  dužine je 13,5 km. Nalazi se na 70 m.n.v. i duboko je oko 7,5 metara. Odsjaj i svetlucanje vode poput srebra učinili su da ono tako dobije ime. Samo jezero je u širokoj maloj dolini Dunava, ali je okruženo brdima. Ušće reke Pek u Dunava, čuveno po svom obratnom toku u vreme visokog vodostaja, nalazi se južno od Srebrnog jezera. Ostala naselja na jezeru su: Zatonje,B iskuplje i Kisiljevo. Srebrno jezero je obilno slatkovodnom ribom, a naročito amurom, šaranom, somom, štukom, smuđem i ostalim sortama slatkovodne ribe. Jezero je poznata destinacija za relaksaciju i ribolov, ali odnedavno mami turiste iz svih krajeva Srbije. Srebrno jezero reklamirano je i kao „srpsko more“, zato što Srbija nema izlaz na more. Jezero ima hotele, nekoliko restorana, vikend-naselja i najprostraniji auto-kamp park u zemlji.


Golubački grad – Nema bližih podataka o tome ko je (Ugari ili Srbi) i kada tačno izgradio Golubačku tvrđavu. U pisanim izvorima se prvi put pominje 1335. godine, u ugarskoj povelji iz 1337., u kojoj se navodi da je vlastelin Nikola Banfi, za koga se izdaje povelja, 1335. godine boravio u Golupcu, tvrđavi sa ugarskom vojnom posadom. Tvrđava je osnovana svakako pre, ali nije poznato da li je to bilo pre ili tokom neprijateljstva Ugarske i Srbije, koje je nastalo posle smrti kralja Dragutina, i tokom kojeg se prvi put i pominje Golubačko utvrđenje. Sve do vremena nakon raspada Dušanovog carstva, Golubac po istorijskim izvorima ne menja status i ostaje u posedu Ugara.

Golubačka tvrđava podignuta je na samom ulazu u Đerdapsku klisuru, na mestu gde Dunav najširi u svom toku prelazi u tesnac Karpatskih planina. Tvrđava je predstavljala važno srednjovekovno vojno pogranično utvrđenje, planski građeno zbog vojno-strategijskog značaja mesta. Odavde se lako mogao kontrolisati sav kopneni i vodeni put koji je povezivao istok i zapad, a strme i nepristupačne Ridanske litice, na kojima je izgrađena Tvrđava, i sama reka, bili su joj prirodna zaštita. Zbog ovakvog položaja, tokom XIV i XV veka, pogranične sile, Ugarska i Srbija, a potom i Otomanska imperija, borile su se da osvoje Golubačku tvrđavu jer su time sticali kontrolu i moć nad državnom granicom.

Prvi put u istorijskim izvorima Golubačka tvrđava se pominje 1335. godine kao utvrđenje sa ugarskom vojnom posadom. Iako je osnovana pre pomenute godine, ne zna se ko ju je i kada tačno podigao. Njeno ime na srednjovekovnim kartama ispisano je na različitim jezicima: Galambas, Galambocz, Colombazo, Columbaz, Columbarum, Taubersburg, Tawbenstein, Peristerin, Giwerdzinlik… i u svakom osnovu čini  reč -golub. Misteriju  imena objašnjavaju srednjovekovne legende, a jedna od najpoznatijih govori o osmanskom zapovedniku grada koji se zaljubio u lepu meštanku Golubanu. Odbijajući da uđe u njegov harem, Golubana je kažnjena tako što je okovana za stenu da bi se pokajala. Njeno odbijanje pokornosti turskom komandantu odvelo ju je u smrt. Po njoj, Tvrđava je dobila ime Golubac, a stena, koja i danas viri iz Dunava, nosi ime ”Baba-kaj” ( tur.” pokaj se”).

Tokom tridesetih godina 20. veka kroz Tvrđavu je probijen magistralni put kojim su oštećene obe kapije utvrđenja. Tek 70-ih godina istog  veka utvrđenje je ušlo u sferu interesovanja naših istraživača, što je bilo podstaknuto izgradnjom hidroelektrane ,,Đerdap I”.  Istraživački radovi vršeni su u više navrata, a izvedeni su i konzervatorsko restauratorski radovi pod nadzorom Republičkog zavoda za zaštitu spomenika kulture. Golubačka Tvrđava, kao kulturno dobro od izuzetnog značaja,  pripada i Rezervatu prirode Tvrđava Golubački grad, prostoru koji predstavlja ulaz  Đerdapsku klisuru i ujedno ulazni punkt u Nacionalni park Đerdap. Republika Srbija je ovaj prostor 2011. godine proglasila Turisitičkim prostorom „Tvrđava Golubački grad“ koji je, zahvaljujući Projektu „Revitalizacija Golubačke tvrđave“ finansiranom iz IPA Fondova za 2011. i 2016. godinu, infrastrukturno opremljen, dok je sama Tvrđava rekonstruisana.


Lepenski vir – Arheološko nalazište Lepenski vir je otkriveno 1965. godine, na samoj obali Dunava, i udaljeno je 15 km od Donjeg Milanovca. To je bilo jedno od najznačajnijih otkrića ove vrste na teritoriji Srbije. Kultura Lepenskog Vira je stara oko 8000 godina i predstavljala je potpunu nepoznanicu za arheologe, a nazvana je po lokaciji na kojoj je otkrivena. Nekoliko ključnih stvari izdvaja Lepenski Vir od drugih praistorijskih kultura. Na ovom mestu su ljudi živeli konstantno oko 2000 godina i za to vreme su prešli evolutivni put od lovaca i sakupljača plodova do organizovane društvene ekonomske zajednice.

Stanovnici Lepenskog Vira bili su prvi urbanisti i graditelji na ovim prostorima jer su pravili kuće koje su u osnovi bile trapezoidnog oblika, prekrivene drvenom kostrukcijom, lišćem i kožom divljih životinja. U kućama se nalazilo ognjište, mali žrtvenik i kamene skulpture koje su predstavljale njihova božanstva. Upravo su te sklupture postale prepoznatljiv znak Lepenskog Vra širom sveta i predstavljaju najstariju umetnost te vrste u Evropi. Lepenski Vir je jedno od najvećih i najznačajnijih mezolitskih i neolitskih arheoloških nalazišta. Smešteno je na desnoj obali Dunava u Đerdapskoj klisuri. Ovaj lokalitet, koji je ime dobio po dunavskom viru, bio je sedište jedne od najvažnijih i najsloženijih kultura praistorije. Tokom iskopavanja otkriveno je sedam sukcesivnih naselja i 136 objekata (kako stambenih, tako i sakralnih) koji su izgrađeni u preriodu od oko 6500. do 5500. godine pre naše ere.


HE “Đerdap” – Do 1972. godine i zvaničnog puštanja u promet hidroelektrane „Đerdap 1“, Đerdapska klisura je bila strah i trepet čak i za prekaljene lađare, uvek uzjogunjena virovima, puna podvodnih stena koje su ili virile iz vode, ili potuljeno vrebale iz dubine. Dodatnu muku donosila je brzina vode, uzrokovana velikim padom koji je mestimično dostizao i tri metra na svega tri kilometra. Na više mesta u tesnacu brodovi nisu mogli da se mimoiđu. Najveća brana na Dunavu je pokorila ćudi reke, četiri puta skrativši putovanje klisurom, ali i omogućila proizvodnju više od 12 milijardi kilovat-časova „čiste“, obnovljive struje godišnje. Pola od toga, koliko pripada Srbiji, dovoljno je da podmiri 20 % sadašnjih potreba zemlje.

Ukupna električna energija, dobijena radom 12 generatora, deli se na „ravne časti“ sa Rumunima, koji rukovode „preslikanom“ polovinom postrojenja, pa su „Đerdap 1“, i kasnije izgrađeni „Đerdap 2“, u praksi potvrđeni simboli bratskih odnosa dva susedna naroda. Jedina razlika na prvoj zajedničkoj hidroelektrani nije vidljiva „golim okom“ – gaz srpske prevodnice je za jedan metar veći, što dozvoljava prolazak gabaritnijih rečno-morskih brodova koji se, zbog dodatnih troškova, jedini naplaćuje. Otvaranje hidroelektrane, u to vreme četvrte na svetu po veličini, bio je događaj od istorijskog značaja, jer je Dunav konačno bio ukroćen i stavljen u službu čoveka, kako su tom prilikom svečano objavili predsednici SFRJ i SRR, Tito i Čaušesku. „Otvaranjem“ Gvozdenih vrata ispunjen je drevni san čije su materijalne tragove ostavili još Rimljani koji su pokušavali da prošire carstvo i osvoje Dakiju. 


Krstarenje brodom Đerdapskom klisurom – Brod – restoran je katamaran sa dva trupa što mu prvenstveno omogućava veoma mirnu i udobnu plovidbu Dunavom. Opremljen je panoramskom terasom na gornjoj palubi, klimatizovanim restoranom u središnjem delu i VIP barom u potpalublju. Kompletna kuhinja omogućava pripremu svih obroka na brodu. Brod je opremljen sa tri bara, ima integrisano ozvučenje, 4 toaleta i garniture za sedenje na pramcu. Brod polazi iz svoje baze u Tekiji 22 km uzvodno od Kladova i tokom dvočasovnog krstarenja pruža mogućnost da najveći muzej pod otvorenim nebom i najlepšu klisuru Evrope upoznate uz čašu najboljih vina Negotinske krajine i smuđa na roštilju ulovljenog upravo na lokaciji kojom plovite. Tokom plovidbe, uz tonove tamburaškog ansambla poslužujemo etno ručak sa specijalitetima Istočne Srbije u formi švedskog stola. Plovimo do najužeg (154m) i najdubljeg dela Dunava (93m). Brod usporava kod Trajanove table, rumunskog manastira Mrakonia i najviše kamene skulpture u Evropi dačanskog kralja Decebala. Maksimalan broj putnika je 120.

Geopark ĐerdapPodručje Đerdapa je, odlukom Izvršnog saveta Organizacije Ujedinjenih nacija za obrazovanje, nauku i kulturu (UNESCO) od 10. jula ove godine, upisan na listu UNESCO Global Geoparks i proglašen prvim geoparkom u Srbiji. Geopark Đerdap se prostire na površini od 1.330 kilometara kvadratnih, obuhvatajući izvanredne lokalitete i fenomene geološkog karaktera. Geopark Đerdap je uspostavljen na osnovu Sporazuma o saradnji između Ministarstva zaštite životne sredine, Zavoda za zaštitu prirode Srbije, JP „Nacionalni park Đerdap“ i opština Golubac, Majdanpek, Kladovo i Negotin, kojim je predviđeno da JP „NP Đerdap“ bude nosilac aktivnosti Geoparka.


Rajkova pećina – pećinu je otkrio krajem XIX veka naš poznati geograf Jovan Cvijić. Prema onome što je do sada poznato, hodnici Rajkove pećine dugački su preko dva kilometra i podeljeni u rečni i suvi horizont. Betonska staza vodi kroz prostranu Koncertnu i Ježevu dvoranu, pored Malih i Velikih orgulja, Obešenog hajduk Rajka do Dvorane kada. Zatim su tu i Žrtvenik, Duhovi, Dvorana vodopada, Sala stećaka, Zimska bajka i Kristalna dvorana. Novom rekonstrukcijom Rajkove pećine povezana su dva horizonta tako da se posetiocima ove pećine pruža mogućnost kružnog obilaska. Rajkova pećina je udaljena 2,5 km od Majdanpeka. Stiže se asfaltnim putem kraj obale Malog Peka i veštačkog jezera Veliki zaton. Od Beograda je udaljena oko 200 km.