AKTIVNOSTI:

  • Obilazak Resavske pećine
  • Obilazak Spomenika prirode Lisine sa vodopadom Veliki Buk
  • Poseta Parka Maketa u Despotovcu
  • Poseta Manastira Manasija

OPIS:


→ Resavska pećina je zaštićeni spomenik prirode i svrstava se u zaštićeno područje prve kategorije (prirodna dobra nacionalnog značaja). Spada među najveće i najlepše pećine u Srbiji. Duga je 4,5 km. Resavska pećina je jedna od najznačajnijih turističkih pećina u Srbiji. Nalazi se u istočnoj Srbiji, Gornjoj Resavi, Divljačkovog polja, ispod venca Babine glave a pripada teritoriji opštine Despotovac, atar sela Jelovac. Od prestonice Beograda, udaljena je 152 km, od Despotovca 20 a od sela Jelovca oko 5 km. Njena nadmorska visina je 483 m. Površina namenjena za zaštitu je 10,87 ha i obuhvata neposrednu okolinu pećine, na padini koja se spušta od 120 metara izna ulaza do dna Divljakovačke uvale. Obuhvata 14 i po katastarskih parcela. Za pećinu su znali samo čobani koji su se sklanjali od nevremena sa stadima ovaca. Jedan od čobana je otkriva 1962. godine sa svilajnačkim planinarima. Njen izvorni naziv je bio Divljakovačka pećina po kraškom polju u kome se nalazi. Detaljno su je ispitali novosadski speleolozi, na čelu sa dr. Jovanom Petrovićem. Radovi na uređenju pećine su trajali 10 godina. Pećina je zvanično otvorena za posetioce 22. aprila 1972. godine. Predstavlja jednu od najstarije ispitanih pećina, stara je oko 80 miliona godina, dok najstariji nakit ima 45 miliona godina. Dužina pećine je 4.500 metara, od čega je istraženo do 2.850 metara, a deo za turistički obilazak je dug oko 800 metara.


→ Veliki Buk ili Lisine je vodopad u istočnoj Srbiji, na padinama Beljanice. Vodopad se nalazi na rečici Vrelu, desnoj pritoci reke Resave. Smešten je na oko 380 metara nadmorske visine, u blizini Resavske pećine. Prema tipu nastanka spada u akumulacione vodopade, nastale akumulacijom bigra. U podnožju je formirano jezerce male dubine, okruženo bigrenim blokovima. Zajedno sa izvorom rečice Vrelo pod zaštitom je države, kao spomenik prirode „Vodopad Lisine“ i kao objekat geonasleđa Srbije. Vrelo sakuplja vode sa širokih kraških predela Beljanice, a direktna hidrografska veza ustanovljena je sa rekama ponornicama iz uvala Rečke i Busovate. Vodopad Lisine dugo je smatran najvišim vodopadom u zemlji, sa visinom od 25 metara, dok tokom 1990-ih nisu otkriveni vodopadi na Staroj planini.


→ Park maketa je jedinstvena turistička ponuda, ne samo opštine Despotovac, već i cele Srbije. Nalazi se na izlazu iz Despotovca prema Resavskoj pećini, sa leve strane regionalnog puta i trenutna postavka su srednjovekovni srpski manastiri, izrađeni u razmeri 1:17 u odnosu na objekte u stvarnoj veličini. Makete su urađene kao savršena kopija crkava u realnosti.


→ Manastir Manasija, dragulj srpske srednjovekovne kulture. Povučen u mir i tišinu, u živopisnoj klisuri reke Resave, nedaleko od Despotovca, nalazi se manastir Resava, danas poznatiji pod imenom Manasija. Svojim velelepnim hramom i snažnim utvrđenjem, vekovima je privlačio pažnju putopisaca. Manastir Manasija ili Resava jedan je od najznačajnijih spomenika srpske srednjovekovne kulture i najznačajnija građevina koja pripada takozvanoj moravskoj školi. Manastir je zadužbina despota Stefana Lazarevića, čije se mošti, po analizama arheologa, antropologa i stručnjaka za DNK analize, nalaze u južnom delu crkve, ispod bele mermerne ploče. Počeo je da se zida 1407. godine a gradnja je okončana 1418, kada su se uselili monasi, pa je odmah posle osnivanja Manasija postala kulturni centar despotovine. Njena resavska škola bila je prepisivačka radionica, izvor pisanih dela i prevoda i posle pada despotovine, kroz ceo 15. i 16. vek. Knjige iz te radionice slovile su za dobre, pouzdane, odlično izvedene, bez grešaka u rečima, slogu i akcentu.

Manastirska crkva posvećena je Svetoj Trojici a ceo kompleks opasan je velikim zidovima koji su služili za odbranu. To je bila utvrđena celina od ukupno 11 kula, od kojih se isticala Despotova kula. Ali sem kulturnog i istorijskog značaja, skladne arhitekture harmoničnih linija i ostataka monumentalnog utvrđenja, ono što Manasiju ili Resavu svrstava u vrh srednjovekovnih dragulja jeste njen živopis. Iako je sačuvana tek trećina fresaka u manastiru, živopis Manasije spada u red najvećih dometa srednjovekovnog slikarstva. Mnogi istorijski spisi su svedočanstvo priznanja lepote resavskog slikarstva. Od Konstantina Filozofa, preko Karlovačkog rodoslova iz 15. veka, ali intenzivno tek krajem 18. veka, počinju iz decenije u deceniju da se saopštavaju podaci o živopisu Manasije. Svi ti podaci kazuju da je crkva „bila živopisana tako lepo da se to pričalo kao kakvo čudo u svoj zemlji srpskoj”, ali da su Turci „svetiteljima oči poizbadali, zidove izgrebli i veliku skarednost pričinili”.